Biznes krediti: şərtlər, faizlər, məbləğ və necə almaq olar?

Biznes kreditinin məbləği, faiz dərəcəsi, müddəti, girov və zamin tələbi bankdan və sahibkarın maliyyə vəziyyətindən asılı olaraq dəyişir.

Bu yazıda biznes krediti şərtləri, biznes krediti faizləri, biznes krediti verən banklar, kiçik biznes krediti, onlayn biznes krediti, girovsuz biznes krediti və biznes krediti almaq üçün lazım olan sənədlər haqqında ətraflı məlumat veririk.

Biznes krediti nədir?

Biznes krediti sahibkarlıq fəaliyyətinin maliyyələşdirilməsi üçün verilən kreditdir.

Bu kreditdən əldə edilən vəsait istehlak məqsədlərindən fərqli olaraq bizneslə əlaqəli ehtiyacların maliyyələşdirilməsinə yönəldilir.

Biznes krediti aşağıdakı məqsədlər üçün istifadə oluna bilər:

• biznesin genişləndirilməsi;

• dövriyyə vəsaitinin artırılması;

• avadanlıq alınması;

• mal və xammal alınması;

• yeni filial və ya obyekt açılması;

• istehsalın genişləndirilməsi;

• təmir və yenilənmə;

• biznes layihələrinin maliyyələşdirilməsi;

• kənd təsərrüfatı fəaliyyətinin inkişafı;

• digər cari biznes xərclərinin qarşılanması.

Məsələn, PAŞA Bank biznes kreditlərini cari biznes xərcləri, əmtəə ehtiyatlarının artırılması və investisiya xərcləri üçün təqdim etdiyini bildirir.

Biznes krediti kimlərə verilir?

Biznes krediti əsasən sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki və hüquqi şəxslər üçün nəzərdə tutulur.

Kredit məhsulundan asılı olaraq aşağıdakı şəxslər biznes krediti üçün müraciət edə bilər:

• fərdi sahibkarlar;

• kiçik biznes sahibləri;

• orta bizneslər;

• şirkətlər;

• KOB subyektləri;

• kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan sahibkarlar;

• peşəkar fəaliyyət göstərən şəxslər;

• müəyyən məhsullarda yeni və ya fəaliyyətini genişləndirən bizneslər.

Unibank da biznes kreditlərinin kiçik, orta və böyük sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər üçün nəzərdə tutulduğunu qeyd edir.

Lakin hər biznes üçün eyni kredit şərtləri tətbiq olunmur. Kredit təşkilatı biznesin fəaliyyət sahəsini, dövriyyəsini, gəlirini, fəaliyyət müddətini və digər maliyyə göstəricilərini nəzərə ala bilər.

Biznes krediti şərtləri

Biznes krediti şərtləri bankdan banka və kredit məhsulundan məhsula dəyişir.

Əsas şərtlər adətən bunlardır:

Məsələn, XALQ Bankın biznes krediti üzrə hazırkı kampaniyasında illik faiz dərəcəsi 13%-dən başlayır və müddət 72 ayadək göstərilir; güzəşt müddəti isə müəyyən məhsul üzrə 24 ayadək ola bilər.

Bununla belə, “ən aşağı faiz” avtomatik olaraq “ən sərfəli kredit” demək deyil. Kredit seçərkən FİFD, komissiya, ümumi geri ödəniş və təminat tələbləri də müqayisə edilməlidir.

Biznes krediti neçə faizdir?

Biznes krediti faizləri kreditin növünə, məbləğinə, müddətinə, biznesin maliyyə vəziyyətinə və təminata görə dəyişir.

2026-cı ildə Azərbaycanda bankların biznes kreditləri üzrə elan etdiyi faizlər məhsuldan asılı olaraq əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Məsələn, bazardakı müxtəlif məhsullarda faizlər 5%-dən başlayan güzəştli proqramlardan 20% və daha yüksək kommersiya kreditlərinə qədər dəyişə bilir.

Burada xüsusilə güzəştli biznes kreditləri ilə standart biznes kreditlərini fərqləndirmək lazımdır.

Güzəştli dövlət proqramları və fond xətti ilə maliyyələşən kreditlərdə faiz dərəcəsi kommersiya kreditindən aşağı ola bilər.

Məsələn, PAŞA Bank hazırda SİF tərəfindən təsdiqlənmiş layihələr üçün güzəştli kreditlərdə 5%-dək illik faiz və 10 ilədək müddət göstərir.

Biznes krediti almaq üçün nə lazımdır?

Biznes krediti almaq üçün tələb olunan sənədlər kredit təşkilatına və biznesin hüquqi formasına görə dəyişir.

Ən çox tələb olunan məlumat və sənədlərə aşağıdakılar daxildir:

• şəxsiyyət vəsiqəsi;

• VÖEN;

• sahibkarlıq fəaliyyətini təsdiqləyən sənədlər;

• bank hesabları haqqında məlumat;

• biznes dövriyyəsi haqqında məlumat;

• vergi məlumatları;

• maliyyə hesabatları;

• kredit tarixçəsi;

• biznes planı və ya layihə haqqında məlumat;

• girov sənədləri;

• bəzi hallarda zamin haqqında məlumat.

Kiçik biznes kreditlərində sənədləşmə daha sadə ola bilər. Daha böyük məbləğli biznes kreditlərində isə bank biznesin maliyyə vəziyyətini daha ətraflı qiymətləndirə bilər.

Məsələn, Onlaynkredit.az-da hazırda bəzi mikro biznes kreditləri üzrə VÖEN, şəxsiyyət vəsiqəsi və biznes fəaliyyətini təsdiq edən sənədlər tələb kimi göstərilir.

Biznes krediti üçün VÖEN lazımdır?

Əksər biznes kreditlərində VÖEN sahibkarlıq fəaliyyətinin identifikasiyası və qiymətləndirilməsi üçün əsas məlumatlardan biridir.

Lakin konkret tələb kredit məhsulundan asılıdır.

Fərdi sahibkar kimi fəaliyyət göstərirsinizsə, VÖEN əsasında biznes fəaliyyətiniz və dövriyyəniz qiymətləndirilə bilər.

Məsələn, ABB fərdi sahibkarlar üçün onlayn biznes kreditində VÖEN əsasında müraciət imkanını təqdim edir. Bankın hazırkı məlumatında kredit məbləği 500 AZN-dən 100 000 AZN-dək, müddət isə 3–48 ay aralığında göstərilir.

Kiçik biznes krediti nədir?

Kiçik biznes krediti kiçik sahibkarlıq subyektlərinin maliyyələşdirilməsi üçün nəzərdə tutulan kredit məhsuludur.

Kiçik biznes krediti aşağıdakı ehtiyaclar üçün istifadə oluna bilər:

• məhsul və mal alışları;

• avadanlıq;

• işçi xərcləri;

• biznes obyektinin təmiri;

• dövriyyə vəsaiti;

• yeni xidmətlərin yaradılması;

• biznesin genişləndirilməsi.

Kiçik biznes kreditlərində kredit məbləği adətən iri korporativ kreditlərdən daha aşağı olur və bəzi məhsullarda müraciət prosesi daha sadə ola bilər.

Mikro biznes krediti nədir?

Mikro biznes krediti kiçik sahibkarların nisbətən daha aşağı məbləğdə maliyyə ehtiyaclarını qarşılamaq üçün istifadə etdiyi kredit növüdür.

Mikro kreditlər xüsusilə:

• kiçik mağaza;

• xidmət biznesi;

• fərdi sahibkarlıq;

• kənd təsərrüfatı;

• kiçik istehsal;

• ticarət fəaliyyəti

ilə məşğul olan şəxslər üçün uyğun ola bilər.

Onlaynkredit.az-da hazırda müxtəlif bankların mikro biznes və mikro kredit məhsulları müqayisə edilir. Mövcud təkliflərdə kredit məbləğləri və faizlər bankdan banka ciddi şəkildə fərqlənir.

Onlayn biznes krediti nədir?

Onlayn biznes krediti kredit müraciətinin internet üzərindən həyata keçirildiyi biznes kreditidir.

Bu kredit növünün əsas üstünlüyü sahibkarın kredit üçün ilkin müraciəti banka getmədən həyata keçirə bilməsidir.

Məsələn, PAŞA Bank hazırda onlayn biznes krediti üzrə 250 000 AZN-dək məbləğ, 12%-dən başlayan illik faiz və girovsuz maliyyələşmə imkanını təqdim edir. Bank müraciətin tam onlayn həyata keçirildiyini və ASAN İmzanın tələb olunduğunu bildirir.

ABB də fərdi sahibkarlar üçün biznes kreditinə onlayn müraciət imkanını təqdim edir. Müraciət zamanı sahibkar məlumatlarını daxil edir, kredit sorğusu yaradır və bankın təklifini əldə edir.

Vacib: Onlayn müraciət kreditin avtomatik təsdiqlənməsi demək deyil. Kredit qərarı bankın qiymətləndirməsindən sonra verilir.

Biznes krediti girovsuz almaq mümkündürmü?

Bəli, bəzi biznes kreditlərini girovsuz almaq mümkündür.

Xüsusilə müəyyən məbləğədək onlayn və mikro biznes kreditlərində əlavə təminat tələb olunmaya bilər.

Məsələn, PAŞA Bankın onlayn biznes krediti üzrə hazırkı məhsulunda kreditin girovsuz olduğu və əlavə təminat tələb olunmadığı göstərilir.

Lakin böyük məbləğli biznes kreditlərində bank daşınmaz əmlak, avadanlıq, depozit, zaminlik və digər təminat formaları tələb edə bilər.

PAŞA Bankın ənənəvi biznes kreditlərində təminat kimi daşınmaz və daşınar əmlak, depozit, korporativ və şəxsi zaminlik, qiymətli kağızlar və digər vasitələr göstərilir.

Biznes krediti üçün zamin lazımdır?

Bəzi biznes kreditlərində zamin tələb olunur, bəzilərində isə tələb olunmur.

Bu, əsasən:

• kredit məbləğindən;

• biznesin fəaliyyət müddətindən;

• kredit tarixçəsindən;

• biznes dövriyyəsindən;

• təminatdan;

• bankın risk qiymətləndirməsindən

asılıdır.

Məsələn, Onlaynkredit.az-da biznes kreditləri arasında həm zamin tələb olunan, həm də müəyyən məhsullarda girovsuz variantlar göstərilir.

Ona görə “zaminsiz biznes krediti” axtaran sahibkarlar ayrıca kredit məhsullarını müqayisə etməlidirlər.

Yeni biznes üçün kredit almaq mümkündürmü?

Bu, biznes kreditlərində ən çox verilən suallardan biridir.

Yeni qurulan biznes üçün kredit almaq mümkündür, lakin bütün banklar yeni biznesləri eyni şərtlərlə maliyyələşdirmir.

Bank üçün biznesin fəaliyyət müddəti, dövriyyəsi və gəlirləri kredit riskinin qiymətləndirilməsində mühüm rol oynaya bilər.

Bir çox standart biznes kreditində müəyyən fəaliyyət tarixçəsi tələb olunur. Onlaynkredit.az-ın hazırkı biznes kreditləri üzrə məlumatlarında da əksər məhsullarda 6–12 ay fəaliyyət tarixçəsi tələb oluna biləcəyi, bəzi mikro kredit proqramlarında isə bu müddətin daha qısa ola biləcəyi göstərilir.

Yeni biznes qurmaq istəyirsinizsə, standart biznes kreditlərindən əlavə güzəştli sahibkarlıq kreditləri, dövlət proqramları, mikro kreditlər və layihə əsaslı maliyyələşmə imkanlarını da araşdırmaq faydalıdır.

Biznes krediti ilə istehlak krediti arasında fərq nədir?

Əsas fərq kreditin məqsədində və qiymətləndirmə yanaşmasındadır.

Məsələn, biznes kreditləri həm dövriyyə vəsaitlərinin artırılması, həm də investisiya xərclərinin maliyyələşdirilməsi üçün istifadə edilə bilər.

Biznes krediti hansı məqsədlər üçün götürülə bilər?

Biznes kreditinin məqsədi kredit məhsulundan asılı olaraq dəyişə bilər.

Ən çox istifadə olunan istiqamətlər:

Dövriyyə vəsaiti

Mal almaq, xammal təmin etmək və gündəlik biznes xərclərini qarşılamaq üçün.

Avadanlıq almaq

İstehsal və xidmət imkanlarını genişləndirmək üçün yeni avadanlıqların alınması.

Biznesin genişləndirilməsi

Yeni filial, mağaza, ofis və ya istehsal sahəsi yaratmaq.

İnvestisiya

Uzunmüddətli biznes layihələrinə və əsas vəsaitlərə investisiya qoymaq.

Mal və məhsul alışları

Ticarət fəaliyyəti üçün dövriyyə vəsaitinin artırılması.

Kənd təsərrüfatı

Əkin, heyvandarlıq, avadanlıq və digər aqrar fəaliyyətlərin maliyyələşdirilməsi.

Biznes krediti verən banklar hansılardır?

Azərbaycanda biznes kreditləri müxtəlif banklar tərəfindən təqdim olunur.

Məhsul və şərtlər dəyişə bildiyi üçün “ən yaxşı biznes krediti verən bank” kimi sabit bir siyahı yaratmaq düzgün deyil.

Hazırda biznes kreditləri və mikro biznes kreditləri təqdim edən banklara, məsələn:

• ABB;

• PAŞA Bank;

• Unibank;

• XALQ Bank;

• Bank of Baku;

• Yelo Bank;

• Rabitəbank;

• Azər-Türk Bank;

• VTB Bank;

• digər banklar

daxildir.

Onlaynkredit.az-da biznes kreditlərini banklar üzrə müqayisə etmək mümkündür. Platformadakı aktual məlumatlarda müxtəlif bankların biznes və mikro kreditləri üzrə məbləğ, faiz, müddət, zamin və digər şərtlər ayrıca göstərilir.

Ən düzgün seçim isə konkret biznesinizə uyğun kredit məhsulunu müqayisə etdikdən sonra müəyyən edilir.

Ən sərfəli biznes krediti necə seçilir?

Ən sərfəli biznes krediti həmişə ən aşağı faizli kredit deyil.

Kredit seçərkən aşağıdakı göstəriciləri birlikdə müqayisə edin:

1. Faiz dərəcəsi

İllik faiz neçə faizdir?

2. FİFD

Kreditin faktiki illik xərcini göstərən mühüm göstəricidir.

3. Kredit məbləği

Biznesinizin ehtiyacını tam qarşılayırmı?

4. Kredit müddəti

Aylıq ödəniş biznesin pul axınına uyğundurmu?

5. Komissiya

Kreditin rəsmiləşdirilməsi üçün əlavə ödəniş varmı?

6. Girov və zamin

Hansı təminat tələb olunur?

7. Güzəşt müddəti

Biznesinizin gəlir yaratması üçün güzəşt müddəti verilirmi?

8. Geri ödəniş qrafiki

Annuitet, fərdi və ya tranşlarla ödəniş imkanları varmı?

PAŞA Bankın biznes kreditlərində, məsələn, birdəfəlik və tranşlarla maliyyələşmə, annuitet və fərdi ödəniş qrafikləri kimi müxtəlif yanaşmalar təqdim edilir.

Biznes krediti üçün kredit tarixçəsi vacibdirmi?

Bəli, kredit tarixçəsi biznes kreditinin qiymətləndirilməsində nəzərə alına bilər.

Bank biznesin və sahibkarın əvvəlki kredit öhdəliklərini, ödəniş intizamını və mövcud borclarını qiymətləndirə bilər.

Kredit tarixçəsində gecikmələrin olması yeni kreditin təsdiqinə və ya kredit şərtlərinə təsir göstərə bilər.

Lakin kredit tarixçəsinin qiymətləndirilməsi bankın daxili risk siyasətindən asılıdır.

Biznes krediti götürməzdən əvvəl nəyi hesablamalısınız?

Kredit götürməzdən əvvəl yalnız aylıq ödənişə baxmaq kifayət deyil.

Məsələn, 50 000 AZN biznes krediti götürürsünüzsə, aşağıdakı suallara cavab verməlisiniz:

• Aylıq ödəniş nə qədər olacaq?

• Biznes bu ödənişi hansı gəlirlə qarşılayacaq?

• Kreditin ümumi geri ödənişi nə qədərdir?

• Faiz və komissiyalar birlikdə nə qədər təşkil edir?

• Kreditin biznesə gətirəcəyi əlavə gəlir nə qədərdir?

• Gəlir gözlənildiyindən aşağı olarsa, ödənişləri davam etdirmək mümkündürmü?

Biznes krediti yalnız vəsait əldə etmək vasitəsi deyil, həm də biznesin pul axınına əlavə öhdəlikdir.

Buna görə kredit məbləği biznesin real ödəmə qabiliyyətinə uyğun seçilməlidir.

Güzəştli biznes krediti nədir?

Güzəştli biznes krediti müəyyən dövlət və ya fond proqramları çərçivəsində daha əlverişli şərtlərlə təqdim edilən biznes maliyyələşməsidir.

Bu proqramlarda:

• daha aşağı faiz;

• daha uzun müddət;

• güzəşt müddəti;

• müəyyən layihələrə xüsusi maliyyələşmə

imkanları ola bilər. Məsələn, PAŞA Bank SİF tərəfindən təsdiqlənmiş layihələr üçün güzəştli kreditlərdə 5%-dək faiz və 10 ilədək müddət göstərir. Bu səbəbdən biznes krediti axtaran sahibkar üçün yalnız kommersiya banklarının standart kreditlərini deyil, güzəştli kredit proqramlarını da müqayisə etmək faydalıdır.

Biznes krediti üçün biznes planı lazımdır? Bütün biznes kreditlərində biznes planı məcburi deyil.

Kiçik məbləğli və standart kreditlərdə bank mövcud biznes dövriyyəsi və maliyyə göstəricilərini əsas götürə bilər.

Lakin:

• yeni layihə;

• böyük investisiya;

• yeni istehsal sahəsi;

• böyük kredit məbləği;

• biznesin genişləndirilməsi

kimi hallarda layihənin maliyyə əsaslandırılması və biznes planı tələb oluna bilər.

Biznes planında əsasən:

• biznes modeli;

• gəlir mənbələri;

• xərclər;

• bazar;

• investisiya ehtiyacı;

• gözlənilən gəlir;

• kreditin istifadə məqsədi;

• geri ödəniş planı

göstərilir. Biznes krediti ilə bağlı tez-tez verilən suallar

Biznes krediti nədir?

Biznes krediti sahibkarların biznes fəaliyyətini maliyyələşdirmək, genişləndirmək, dövriyyə vəsaitini artırmaq və investisiya xərclərini qarşılamaq üçün aldığı kreditdir.

Biznes krediti almaq üçün nə lazımdır?

Kredit məhsulundan asılı olaraq şəxsiyyət vəsiqəsi, VÖEN, biznes fəaliyyəti və dövriyyəni təsdiqləyən sənədlər, maliyyə məlumatları, bəzi hallarda girov və ya zamin tələb oluna bilər.

Biznes krediti üçün VÖEN lazımdır?

Bir çox biznes kreditində VÖEN tələb olunur, xüsusilə fərdi sahibkarların kredit müraciətlərində. Lakin konkret tələb məhsuldan asılıdır.

Biznes krediti girovsuz verilirmi?

Bəli. Bəzi mikro və onlayn biznes kreditləri girovsuz təqdim edilir. Böyük məbləğli kreditlərdə isə təminat tələb oluna bilər.

Biznes krediti üçün zamin lazımdır?

Bəzi kreditlərdə zamin tələb olunur, bəzilərində isə tələb olunmur. Bu, kredit məbləğindən, biznesin göstəricilərindən və bankın risk siyasətindən asılıdır.

Yeni biznesə kredit verilir?

Bəzi maliyyələşmə proqramlarında yeni və ya qısa müddət fəaliyyət göstərən bizneslər üçün imkanlar ola bilər. Lakin standart biznes kreditlərində fəaliyyət tarixçəsi tələb edilə bilər.

Onlayn biznes krediti almaq olar?

Bəli. Azərbaycanda bəzi banklar biznes krediti üçün tam və ya qismən onlayn müraciət imkanı təqdim edir.

Ən aşağı faizli biznes krediti hansıdır?

Vahid “ən aşağı faizli” kredit yoxdur. Faiz məhsula, biznesə və maliyyələşdirmə proqramına görə dəyişir. Güzəştli dövlət proqramlarında faiz standart biznes kreditlərindən daha aşağı ola bilər.

Biznes krediti hansı məbləğdə verilir?

Kredit məbləği məhsuldan asılı olaraq bir neçə min manatdan milyonlarla manata qədər dəyişə bilər. Məsələn, bazardakı hazırkı məhsullarda 100 000 AZN-dək mikro kreditlərdən 5 milyon AZN və daha yüksək KOB kreditlərinə qədər müxtəlif limitlər mövcuddur.

Biznesiniz üçün kredit axtarırsınız?

Biznes krediti seçərkən bir bankın təklifinə baxmaq əvəzinə müxtəlif bankların kredit şərtlərini müqayisə etmək daha düzgün qərar verməyə kömək edə bilər.

Onlaynkredit.az biznes krediti axtaran sahibkarlar üçün müxtəlif bankların:

• kredit məbləğini;

• illik faiz dərəcəsini;

• kredit müddətini;

• zamin və girov tələblərini;

• komissiyaları;

• digər kredit şərtlərini

bir platformada müqayisə etməyə imkan verir. Hazırda platformada biznes kreditləri üzrə müxtəlif bankların mikro, KOB və onlayn kredit məhsulları təqdim olunur.

Nəticə

Biznes krediti biznesin böyüməsi, dövriyyə vəsaitinin artırılması, avadanlıq və mal alınması, yeni layihələrin maliyyələşdirilməsi üçün mühüm maliyyə alətidir.

Lakin düzgün biznes krediti yalnız faiz dərəcəsinə görə seçilmir. Kredit məbləği, FİFD, müddət, komissiya, girov, zamin, güzəşt müddəti və geri ödəniş qrafiki birlikdə qiymətləndirilməlidir.

Əgər siz biznes krediti, kiçik biznes krediti, mikro biznes krediti, KOB krediti, onlayn biznes krediti və ya girovsuz biznes krediti axtarırsınızsa, əvvəlcə ehtiyacınızı müəyyənləşdirin, daha sonra müxtəlif təklifləri müqayisə edin.

Doğru biznes krediti biznesə əlavə maliyyə yükü yaratmaq üçün deyil, biznesin gəlir yaratmaq qabiliyyətini artırmaq üçün istifadə olunan maliyyə alətidir.